Wat is GACS en waarom is het belangrijk?
Vanaf 1 januari 2026 moeten utiliteitsgebouwen in Europa zijn uitgerust met een Gebouwautomatiserings- en Controlesysteem (GACS). Deze nieuwe regelgeving, onderdeel van de Europese EPBD-richtlijn, is ontworpen om energie-efficiëntie en duurzaamheid in commerciële gebouwen te stimuleren. Een GBS (Gebouwbeheersysteem) regelt vooral het comfort: temperatuur, ventilatie, verlichting. Een EMS (Energie Management Systeem) registreert energieverbruik. Een GACS combineert die functies en voegt daar slimme besturing, analyse en automa- tisering aan toe.
Maar GACS is veel meer dan een vakje op een afvinklijst - het is een slimme investering die kostenbesparingen, comfort en toekomstbestendigheid oplevert voor uw gebouw.
GACS: Wat eigenaren en beheerders van gebouwen moeten weten
Doelstellingen en wettelijke verplichtingen
De EPBD-richtlijn bevat een duidelijk stappenplan voor de invoering van GACS, met steeds hogere eisen in de loop der tijd:
| Year | Stappenplan |
|---|---|
| 2026 | Meer eisen voor het inregelen en afstellen van installaties. Monitoring van binnenmilieu wordt verplicht. |
| 2027 | De zogeheten Smart Readiness Indicator wordt verplicht voor grotere systemen. |
| 2028 | Automatische lichtregeling verplicht voor gebouwen met installaties boven 290 kW. |
| 2030 | Verplichting voor GACS én automatische lichtregeling voor gebouwen vanaf 70 kW. |
GACS-vereisten maken deel uit van de Europese Green Deal, die streeft naar 55% minder CO₂-uitstoot in 2030 en klimaatneutrale gebouwen in 2050.
Bron : RVO.nl
Wat levert GACS?
Voor gebouw eigenaren:
- Bereiken van energiebesparingen tot 25-30% door geautomatiseerde systeemaanpassingen.
- Ondersteunen van duurzaamheidscertificeringen (zoals BREEAM en WELL) door de prestaties van gebouwen meetbaar en transparant te maken.
- Elimineert de noodzaak voor periodieke HVAC-inspecties, vereenvoudigt de naleving en vermindert de administratieve werklast.
- Stroomlijnen van de rapportage voor regelgevende kaders met duidelijke, bruikbare energie- en duurzaamheidsgegevens.
Voor FACILITAIR managers:
- Geeft realtime inzicht in en controle over de prestaties van gebouwen voor voortdurende optimalisatie.
- Past zich automatisch aan bezetting, weersomstandigheden en planningen aan om efficiënt energiegebruik en consistent comfort te garanderen.
- Maakt voorspellend onderhoud mogelijk om stilstand te voorkomen en de levensduur van apparatuur te verlengen.
- Houdt stabiele binnencondities en een goede luchtkwaliteit in stand, wat het comfort en de tevredenheid van de gebruikers verhoogt.
Compliance bereiken
Stapsgewijze aanpak:
- Beoordeel huidige systemen: beoordeel bestaande BMS/EMS en identificeer hiaten.
- Plan voor toekomstige vereisten: anticipeer op strengere normen in 2027 en 2030.
- Voldoen aan NEN 52120: voldoen aan de benchmark voor GACS-classificatie.
- Documentkeuzes maken: gegevens bijhouden voor audits en inspecties.
- Controleren: GACS onderdeel maken van continuïteit in beheer van het gebouw.
Energiemonitoring en slimme meters
Welke maatstaf gebruiken we om energie-efficiëntie te meten?
Monitoring is de kern van GACS-naleving. Nauwkeurige gegevens in realtime maken slimme besturing van HVAC, verlichting en andere systemen mogelijk, helpen inefficiënties te identificeren en optimale omstandigheden te handhaven. Het ondersteunt ook rapportage en audits, waardoor gebouwbeheer een proactief proces wordt dat de kosten verlaagt en het comfort verbetert.
Praktische stappen om meters te installeren
Om snel GACS- conformiteit te bereiken, is het essentieel om energieverbruiken eenvoudig, snel en uiterst nauwkeurig inzichtelijk te maken. Socomec heeft hiervoor een innovatief, modulair MID- gecertificeerd meetsysteem op de markt gebracht onder de naam DIRIS Digiware MID.
Dit MID- meetsysteem behoort tot de meest nauwkeurige oplossingen voor het effectief in kaart brengen van kWh-verbruik, piekbelastingen en overige energiestromen als gas, water en warmte. Cruciaal om rapportages te automatiseren en voorspellend onderhoud mogelijk te maken, waardoor naleving en optimalisatie naadloos op elkaar aansluiten. Het systeem werkt met compacte, deelbare meetsensoren die praktisch in iedere installatie, nieuw en bestaand, kan worden toegepast.